Nho giáo là gì? Khái niệm, nguồn gốc và những ý cốt lõi cho người mới tìm hiểu
Nho giáo là truyền thống tư tưởng khởi từ Khổng Tử, đặt việc học và tu thân làm gốc. Bài giải thích khái niệm, nguồn gốc, các ý chính và hiểu lầm hay gặp.
#nho giáo
Học nhi thời tập chi: câu mở đầu Luận ngữ nghĩa là gì, đọc đủ ba vế cho đúng
Học nhi thời tập chi là chương đầu tiên của Luận ngữ. Bài đọc đủ ba vế, giải từng chữ khó, nêu các cách hiểu chữ tập và chữ thời, cách dẫn cho đúng.
Ôn cố nhi tri tân, khả dĩ vi sư hĩ: nguyên câu, nghĩa và vì sao gắn với nghề thầy
Ôn cố tri tân thường bị cắt mất vế sau "khả dĩ vi sư hĩ". Bài chép nguyên câu ở thiên Vi chính, giải nghĩa, các cách hiểu và cách dẫn cho đúng.
Học nhi bất tư tắc võng, tư nhi bất học tắc đãi: học mà không nghĩ, nghĩ mà không học
Học mà không nghĩ thì mờ mịt, nghĩ mà không học thì nguy. Bài giải câu ở thiên Vi chính, chữ võng và chữ đãi, kèm câu tri chi vi tri chi đi liền sau.
Tam nhân hành tất hữu ngã sư: ba người cùng đi ắt có thầy ta, đọc đủ cả câu
Tam nhân hành tất hữu ngã sư ở thiên Thuật nhi còn vế sau: chọn điều tốt mà theo, thấy điều không tốt mà sửa mình. Bài giải đủ câu và các câu liên quan.
Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân: câu này xuất hiện hai lần trong Luận ngữ, ở đâu
Điều mình không muốn thì đừng làm cho người. Câu này có ở hai thiên Nhan Uyên và Vệ Linh Công, mỗi lần một ngữ cảnh. Bài chép đủ, giải nghĩa và cách dẫn.
Dục tốc bất đạt, quá do bất cập, hậu sinh khả úy: thành ngữ Hán Việt gốc Luận ngữ
Dục tốc bất đạt, quá do bất cập, hậu sinh khả úy đều từ Luận ngữ. Bài chép câu gốc, thiên, ngữ cảnh và chỗ nghĩa thành ngữ tiếng Việt đã trôi khỏi câu gốc.
Câu nói gán nhầm cho Khổng Tử: "Học, học nữa, học mãi" và cách tự kiểm một câu
Nhiều câu ghi "Khổng Tử dạy" trên mạng không có trong Luận ngữ. Bài nêu những câu hay bị gán nhầm, nguồn thật nếu biết, và năm bước tự kiểm trước khi dẫn.
Tiên học lễ, hậu học văn: có trong Luận ngữ không, gốc từ đâu, hiểu thế nào
Tiên học lễ, hậu học văn không có nguyên văn trong Luận ngữ. Bài truy ý gốc ở thiên Học nhi và Tam tự kinh, giải chữ lễ, chữ văn và tóm các ý kiến quanh khẩu hi
Những câu Mạnh Tử hay được dẫn: dân vi quý, phú quý bất năng dâm, nhân hòa
Dân vi quý, phú quý bất năng dâm, thiên thời không bằng nhân hòa, tận tín thư bất như vô thư đều của Mạnh Tử. Bài chép câu gốc, thiên và ngữ cảnh từng câu.
Câu hay gặp trong Đại học và Trung dung: minh minh đức, nhật tân, thận độc
Đại học chi đạo tại minh minh đức, cẩu nhật tân, thận độc, bác học thẩm vấn… Bài chép câu gốc trong Đại học, Trung dung, ghi nguồn đúng và chỗ hay nhầm.
Khổng Tử là ai: cuộc đời người thầy nước Lỗ theo Sử ký và Luận ngữ
Khổng Tử (551–479 TCN) là người nước Lỗ, từng làm quan, chu du nhiều nước rồi về dạy học. Bài kể đời ông theo sử liệu, tách khỏi giai thoại về sau.